vzw SPECIAALKLUB KLEURKANARIES
KLEURKANARIES HOUDEN IS EEN MOOIE HOBBY
Alles over ontsmetten van het vogelverblijf. 
 
Voor we aan de kweek beginnen en ook eventueel na de kweek, gaan we onze kooien, nesten, potjes, flesjes, … reinigen . Bij het schoonmaken van al die attributen gebruiken we een goed reinigingsmiddel dat zowel het vuil als het vet weghaalt. De beste manier is hier om gebruik te maken van warm water met een detergent of afwasmiddel. Daarna wordt alles goed afgespoeld met zuiver water. Let er wel op: we zijn hier nog niet aan het ontsmetten, maar wel alles netjes aan het zuiver maken.
Waarom eerst goed reinigen?
Het is heel belangrijk om alles goed zuiver te maken omdat vetten, voedselresten, eiwitresten, mest, … een negatieve invloed hebben op de werking van ontsmettingsmiddelen. Willen we goed en efficiënt gaan ontsmetten, moet er eerst duchtig worden schoongemaakt.
Waarom ontsmetten?
Ontsmetten is eigenlijk het doden van zoveel mogelijk micro-organismen (bacteriën, virussen, schimmels, gisten, protozoën). Bestrijden daarentegen is het doden van insecten (mijten, luizen, teken, …). Twee verschillende zaken!
Micro-organismen zijn de veroorzakers van ziekten in onze kweekhokken. Daarom gaan we, door te ontsmetten, preventief werken en proberen  zoveel mogelijk micro-organismen te doden. Een besmetting door virussen, bacteriën en dergelijke kan op verschillende manieren gebeuren: vooral door de lucht, het water, het voer, vreemde mensen, nieuwe vogels, schoeisel, … Hier spelen vochtigheid en temperatuur een zeer belangrijke rol voor de groei van micro-organisme. Zo zal bij warm en vochtig weer een sterkere ontsmettingsdruk aanwezig zijn. Voor een degelijke goede werkzaamheid van de meeste ontsmettingsmiddelen is een omgevingstemperatuur van minimum 15°C vereist. Hoe hoger, hoe beter. Daarom mis het ook belangrijk de kweekruimte zo warm mogelijk te maken zodat er een vergassing van de gebruikte middelen kan ontstaan en zo de gassen in alle spleten en hoeken terecht komt.
De inwerkingstijd van het middel moet steeds gerespecteerd worden. Hoe lager de concentratie van het ontsmettingsmiddel, hoe hoger de noodzakelijke inwerkingstijd. Lees daarom steeds aandachtig de bijsluiter!
 
In de moderne vogelliefhebberij met zijn goede leefomstandigheden, voeding en medicatie is ook de kweek veel intensiever en gerichter geworden zodat de kans op besmetting van een ziekte is toegenomen. Vogels worden soms als kasplantjes gehouden en vol gestopt met voedingssupplementen, medicatie, …. zodat ze dikwijls weinig weerstand tegen ziektes kunnen opbouwen. Bij de minste uitbraak van een ziekte zijn er dan ook onmiddellijk al veel doden.
Voorkomen is beter dan genezen.
Voorkomen en uitroeien van besmettelijke ziektes kunnen we zeker voorkomen door een goede hygiëne op de eerste plaats. Een onderdeel van deze hygiëne is het ontsmetten van onze vogelbedrijven en alle attributen. Door preventief te gaan ontsmetten worden er heel wat ziekmakende kiemen gedood, zodat de besmettingsdruk bijna nihil is.
Hoe gaan we te werk?
Liefst verwijderen we de vogels uit het kweekverblijf. We hebben alles goed gereinigd. Nu kunnen we gaan ontsmetten. We proberen overal te geraken, ook in alle kieren en gaten. Door een goede verstuiver (rugsproeier) en een redelijke warme omgeving kunnen we dit doel bereiken. Hoe warmer de omgeving, hoe beter de ontsmettingsmiddelen zich gaan verspreiden (=vergassen). Sommige ontsmettingsmiddelen zijn niet zo onschuldig. Daarom lees de bijgevoegde instructies goed. Het kan dat je je zelf moet beschermen met een masker, maar het kan ook zijn dat het ontsmettingsmiddel de materialen gaat aantasten (plastiek gaat smelten of vervormen, roestvorming bij ijzer, ...). Houd daar rekening mee en lees hierover in de bijsluiter!
Na het verstuiven van het ontsmettingsmiddel houden we de warmte een dag aan en sluiten deuren en ramen goed. ’s Anderendaags gaan we dan ventileren (verluchten). Nu kan men ook overgaan tot het bestrijden van insecten door een insecticide te gaan verstuiven.
Onthoud goed: ontsmetten is niet hetzelfde als bestrijden! Beide moeten oordeelkundig gebeuren om later vrij te zijn van ziektes en bloedmijten.
Welke middelen gebruiken we?
Ik ben op zoek geweest naar allerlei middelen. Of ze courant te krijgen zijn, weet ik niet. Laten we beginnen met de meest bekende en gebruikte:
-   Javel (bleekwater of natriumhypochloriet): breed werkingsspectrum, werkzaam op bacteriën, virussen, schimmels. Het wordt echter volledig geïnactiveerd door de minste aanwezigheid van organisch materiaal als voedsel, mest, … Daarom is bleekwater niet geschikt voor de ontsmetting van vloeren of kooien, maar wel voor materialen.
-   Dettol: breed werkingsspectrum, werkzaam op bacteriën, virussen, schimmels
-   H.A.C.: (Chlorhesidin diglucon), 10 ml op 10 l. water, een goed vervangmiddel voor Dettol.
-   Cid 20: valt onder de groep quaternaire ammoniumverbinding. Bevat nog wel een beetje formaline, maar is een stuk minder gevaarlijk dan formaline. Doodt virussen, bacteriën, schimmels en gisten. Is een moderne ontsmetter. Vogelverblijf moet niet opgewarmd worden, kooi moet maar 6 uren dicht blijven.
-   Viro cid: volledig vrij van formaline. Kan al vanaf + 5°C gebruikt worden. Kooi 6 uren dicht houden. Dosis: 25 ml / 10 l water.
-   Halamid: breed werkingsspectrum, werkzaam op bacteriën, virussen, schimmels.
-   UV-licht: bekend is dat Ultraviolette stralen micro-organisme doodt.
-   Fumigatie: is het uitroken van een vogelverblijf meestal met formaldehydedampen. Hiervoor moet het kweekhok wel echt luchtdicht gemaakt worden. Vensters, deuren, ventilatiegaten, … moeten met tape dichtgeplakt worden. De minimum temperatuur is 20°C de relatieve vochtigheid moet minstens 80% zijn. De dampen slaan neer en vormen daar een ontsmettende film. Deze film is belangrijk, niet de dampen. Men doet in een pannetje 20 gr KMnO4 (kaliumpermanganaat) en 30 ml formol. Zodra de formol bij de vaste KMnO4 gegoten is, moet men de ruimte verlaten. Na 24 uren kan men grondig gaan verluchten. Geen vogels in het hok houden en zelf ook niet!
De resultaten zullen nog beter zijn als men een tijdlang het hok leeg laat staan. Na 6 weken leegstand zal het aantal overgebleven kiemen na de ontsmetting nog eens met 80% verminderen. Zeker moet men het hok droog houden. Het opdrogen heeft ook een sterk kiemverminderende werking.
Allerlei ontsmettingsmiddelen
Handelsnaam           Firmanaam
Aldekol Va                      Ewabo Chemikalien GmbH
Aldekols                         Ewabo Chemikalien GmbH
Arbi Bactoclean L22    Arbochim
Asept 9                           Lubri Asept sa
Atlatol 914                     Antlatol nv
AV5                                 Antlatol nv
CID 20                           Brutsaert Cid Lines bvba
Creoline                        Rutgers-Vft nv
D4+                                VDM Chemie
Delegol SL                    Bayer nv
Deosan dr 117             DiverseyLever
Halamid-D                    Veip Desinfectia bv
Huwa-San-Tr-50SL     Roam Chemie bvba
Hyprelva 4+                   Hypred Benelux
Incosept IC 22 XA        Continental Chemicals
Koudijs                     
Math's Biostop              Henkel-Ecolab nv
MC-A-9                           Lonza Benelux
P3 Incidin 03                Henkel-Ecolab nv
P3-Incidin 07                Henkel-Ecolab
Techno Sept                 ACP nv
Tegodor 73                  DeverseyLever
TH 4+                            Laboratoire Sogeval
VMB                               Antlatol nv